हार्ड कन्जर्भेटिभ र ट्रेडिसनालिस्ट : राष्ट्रिय आत्माको पुनर्स्थापना

आर. एस. क्षत्री

Hard Conservative र Traditionalist—यो कुनै भावनात्मक नारा होइन। यो नेपाली सभ्यताको दीर्घ अनुभव, ऐतिहासिक संघर्ष, निरन्तरता र वर्तमान विघटनविरुद्धको अन्तिम चेतावनी हो। हामी आफूलाई जड कट्टरवादी होइन, बरु राष्ट्रको मेरुदण्डका रूपमा प्रस्तुत गर्छौं, किनभने आजको नेपाल जुन राजनीतिक, सामाजिक र नैतिक दलदलमा फसेको छ, त्यसको जड आफ्नै मौलिक परम्परा, मूल्य र दर्शनबाट गरिएको निर्मम आत्मविस्मृति हो।

आयातित विचारधाराका जहाजले क्षणिक लहर त दिए, तर तिनका प्रत्येक चपेटामा हाम्रो अस्मिताका स्तम्भहरू भत्किए। अब हाम्रो उभिने भूमि सङ्कर आधुनिकताको बलौटे मैदान होइन, न त नक्कली वामपन्थको वर्गीय द्वन्द्व हो। हाम्रो आधार हाम्रो अक्षुण्ण सभ्यता हो, जसका जरा हिमालदेखि तराईसम्म फैलिएका छन्।

Hard Conservative हुनुको अर्थ परिवर्तनको विरोध गर्नु होइन, परिवर्तनलाई रगत, माटो र संस्कारको जगमा गाँस्नु हो। हामी भूगोल, सार्वभौमिकता, सामाजिक संरचना र सांस्कृतिक निरन्तरतामा शून्य सहनशीलताको घोषणा गर्छौं। राष्ट्र केवल प्रशासनिक सीमा होइन—यो पुर्खाको रगतले सिञ्चित स्मृति, हजारौँ वर्षको संस्कार र आउने पुस्ताको अधिकारको शृङ्खला हो। जसले यो निरन्तरता तोड्छ, उसले राज्यको सिंहासन चढ्न सक्ला, तर राष्ट्रको रक्षक कहिल्यै बन्न सक्दैन। हामी हठी संरक्षणवादी होइनौँ, हामी दृढ मूल्यवादी हौँ। हाम्रा मूल्यहरू अटल छन्, तर तिनको व्याख्या समयअनुसार प्रवाहमयी हुन्छ।

Traditionalist हुनु अतीतको उपासक हुनु होइन, अतीतको अनुभव र आत्मविश्वासलाई आधार बनाएर भविष्यको महाकाव्य कोर्नु हो। किराँतको प्रकृतिकेन्द्रित दृष्टि, वैदिक ऋतको अनुशासन, बुद्धको मध्यम मार्ग र जनककालीन सुशासन—यी पुस्तकालयका सुकेका पाना होइनन्; यी आज पनि राज्य सञ्चालनका जीवन्त आधार हुन्। यदि आधुनिकताले यी मूल्यसँग संगम गरेन भने त्यो उपभोगको लत र सांस्कृतिक भ्रष्टाचारको विज्ञापन मात्र हुनेछ। हाम्रो परम्परा गतिहीन होइन; यो चेतनाको शक्ति हो—सृजनशील, सजग र आत्मविश्वासी।

आजको वैश्विक मिडियामा Conservative शब्दलाई प्रतिक्रियावाद र सुविधाको पर्याय बनाइएको छ। तर हाम्रो Conservatism डर वा वर्गीय स्वार्थबाट जन्मिएको होइन; यो राष्ट्रप्रतिको अपरिहार्य निष्ठा हो। समाज चलाउन नैतिकता चाहिन्छ, राष्ट्र बचाउन अनुशासन चाहिन्छ, र दीर्घकालीन स्थायित्वका लागि परम्पराको शक्ति चाहिन्छ। यथास्थिति यदि जीर्ण भइसकेको छ भने त्यसलाई परिवर्तन गर्नु पनि हाम्रो परम्परावादी कर्तव्य हो, किनकि हामी संरचना मात्र होइन, राष्ट्रको आत्मा जोगाउन प्रतिबद्ध छौँ।

हामी आयातित उदारवादको व्यक्तिवादी अराजकता-जहाँ स्वतन्त्रताको नाममा अनुशासन मर्छ-लाई स्वीकार गर्दैनौँ। न त हामी वर्गसंघर्षमा आधारित त्यस्तो विचारधाराको समर्थन गर्छौँ, जसले दाजुभाइलाई शत्रु बनाउँछ। हाम्रो बाटो सभ्यतागत राष्ट्रवाद हो, जहाँ व्यक्ति समुदायमा अर्थ पाउँछ, अधिकार कर्तव्यसँग सन्तुलित हुन्छ, र स्वतन्त्रता अनुशासनसँगै उन्नत बन्छ। राज्य केवल जनशक्ति प्रयोग गर्ने संयन्त्र होइन; यो नैतिक दिशाको ध्रुवतारा पनि हो।

अन्त्यमा, Hard Conservative र Traditionalist हुनु कुनै फेसन होइन; यो मूल्यको रक्षाका लागि समर्पणको शपथ हो। हामी जरा जोगाएर परिवर्तन गर्छौँ, परम्पराको कवच पहिरिएर आधुनिकतासँग संवाद गर्छौँ। हामी नेपाललाई कुनै राजनीतिक प्रयोगशालाको एउटा परिकल्पना होइन, बरु हाम्रा पितृहरूको बलिदान, हाम्रा आमाहरूको सपना र हाम्रा सन्ततिको विरासत बोकेको पवित्र भूमि मान्छौँ।

यही हाम्रो दृष्टिकोण आजको नेपालको सन्दर्भमा कुनै प्रतिक्रियावादी रहस्य होइन; बरु युगको चपेटामा परेको यस भूमिका लागि सचेत, व्यवहारिक र दीर्घकालसम्म टिक्न सक्ने एउटा वैचारिक विकल्प हो।

राष्ट्र पहिले! मूल्य पहिले! नेपालीपन अन्तिम साससम्म!