हरियो पालुवामा भविष्य खोज्दै

दाङ, पछुर्का :  बिहानको घाम भर्खरै खेतमा फैलिन थालेको छ। रातको शीतले भिजेका बयरका साना बिरुवामा टल्किरहेका पालुवालाई सुधिर रेग्मी निकै बेरसम्म नियालिरहन्छन्। कुनै बिरुवाको टुसा गन्ने, कुनैको माटो खुकुलो पार्ने, कतै पानी पुगे–नपुगेको हेर्ने—यही उनको अहिलेको दैनिकी हो।
चार महिनाअघि यही समय सुधिर रेग्मी काठमाडौँको व्यस्त जीवनमा थिए। आज भने उनको दिन आफ्नै गाउँ पछुर्काको खेतबाट सुरु हुन्छ। शहर छोडेर गाउँ फर्किने निर्णय सहज थिएन। तर उनलाई लाग्यो, सम्भावना खोज्न टाढा जानुभन्दा आफ्नै माटोमा केही नयाँ गर्ने प्रयास गर्नु उपयुक्त हुनेछ।

केही साताअघि रोपिएका बयरका बिरुवामा अहिले नयाँ पालुवा देखिन थालेका छन्। अरूका लागि यो सामान्य दृश्य हुन सक्छ, तर सुधिरका लागि यो मेहनतले दिएको पहिलो संकेत हो। बिरुवाको वृद्धि हेर्दै उनी आगामी वर्षहरूको कल्पना गर्छन्।

“बिरुवा हुर्किन समय लाग्छ, सपना पनि त्यस्तै रहेछन्,” उनी मुस्कुराउँदै भन्छन्।

उनको योजना बयर उत्पादनमा मात्र सीमित छैन। पछुर्कालाई कृषि पर्यटनसँग जोड्ने सोच पनि सँगसँगै अघि बढिरहेको छ। उनी कल्पना गर्छन्—भोलि कुनै दिन शहरबाट आएका मानिसहरू यही बगैँचामा हिँडिरहेका हुनेछन्, बोटबाट आफैं बयर टिपेर खानेछन्, गाउँको खाना चाख्नेछन् र केही समय प्रकृतिसँग बिताएर फर्किनेछन्।

नेपालका धेरै ग्रामीण बस्ती अहिले युवाविहीन बन्दै गएका छन्। रोजगारीको खोजीमा हजारौँ युवा विदेशिएका छन् भने कतिपय शहरतिर बसाइँ सरेका छन्। यस्ता बेला गाउँ फर्किएर खेतीमा भविष्य खोज्ने युवाको संख्या धेरै छैन। त्यसैले सुधिरको प्रयासलाई स्थानीयले चासोका साथ हेरिरहेका छन्।

गाउँलेहरू बेला–बेला खेतसम्म पुग्छन्। कसैले खेतीको अनुभव सुनाउँछन्, कसैले सुझाव दिन्छन्। उनीहरूका लागि यो एउटा व्यक्तिको खेती मात्र होइन, गाउँमा केही नयाँ सुरु भएको अनुभूति पनि हो।

तर यात्रा चुनौतीरहित छैन। पछुर्काको भौगोलिक बनोट, सिँचाइको सीमितता र मौसमको अनिश्चितता उनका दैनिक चिन्ता हुन्। त्यसैले उनले थोपा सिँचाइ प्रणाली प्रयोग गर्ने तयारी गरेका छन्। जैविक खेतीमा जोड दिँदै दीर्घकालीन रूपमा बगैँचालाई व्यवस्थित बनाउने सोचमा छन्।

कृषि विज्ञहरूका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा फलफूल खेतीसँग पर्यटन जोड्ने अभ्यास विस्तार हुँदै गएको छ। उत्पादनसँगै अनुभव बेच्न सकिए ग्रामीण अर्थतन्त्रमा यसको प्रभाव फराकिलो हुन सक्छ। किसानले फल मात्र होइन, गाउँको जीवनशैली, संस्कृति र प्रकृतिलाई पनि आयको स्रोत बनाउन सक्छन्।

सुधिरको बगैँचा अहिले प्रारम्भिक चरणमै छ। बिरुवाहरू अझै साना छन्। तिनले फल दिन समय लाग्नेछ। तर हरियो पालुवाले एउटा संकेत भने दिइसकेका छन्मा-टोले मेहनत स्वीकार गरेको छ।

साँझ पर्न लाग्दा उनी फेरि बिरुवातिर फर्किन्छन्। कुनै पालुवामा कीरा त लागेन? माटो धेरै सुक्यो कि? दिनभरिका यिनै साना चिन्ताबीच उनी अर्को बिहानको तयारी गरिरहेका हुन्छन्।

पछुर्काको खेतमा उम्रिएका यी पालुवा अहिले बयरका बिरुवा मात्र होइनन्। तिनले एउटा युवाले आफ्नै गाउँमा देखेको भविष्य पनि बोकेका छन्। त्यो भविष्य कति सफल हुन्छ, समयले बताउनेछ। तर अहिलेका लागि भने प्रत्येक नयाँ पालुवाले एउटा कुरा भने स्पष्ट गरिरहेको छ—सपना पनि बिरुवाजस्तै हुन्छन्; उम्रिन धैर्य, हेरचाह र निरन्तर मेहनत चाहिन्छ।