काठमाडौ महोत्सव तथा व्यापार मेला:आर्थिक गतिविधि चलायमान गराउने उपयुक्त प्रयास

केशवप्रसाद चौलागाईं
Gen Z आन्दोलनका क्रममा व्यवसायीक प्रतिष्ठान र नीजि निवासमा भएको आगजनी तथा नोक्सानीले व्यवसायीहरुलाइ दुखी बनाएको अबस्थामा काठमाडौ महोत्सव तथा व्यापार मेलाको आयोजना गरिइनु मुलुककै लागि गर्वको बिषय हो।व्यवसायी हरु माथि घृणाको अबस्था देखिइनु निश्चय पनि दुखद कुरा हो।करिब एक खरब रकमको नोक्सानी हुनुका साथै असुरक्षाको अवस्थाले सरकारका साथै व्यावसायीहरुले पनि नवीन ढंगले सोच्ने समय आएको छ।समुदाय संगको राम्रो संबन्ध र व्यवहार बनाउन व्यवसायी प्रतिष्ठानहरुले प्रारम्भ गर्नु पर्छ भन्ने लाग्दछ।

समुदायको भावना र व्यावसायिक दृष्टि मिल्दा मात्र दिगो शान्ति सम्भव हुन्छ।सहयोग ,उत्तरदायित्व र पारदर्शिता मार्फत समुदाय र व्यावसायीले साझा भविष्य निर्माण गर्न सक्छन।माओवादी दशबर्षे द्वन्द्वबाट स्थिरता तर्फ लागेका बेला नेपाली समाजमा द्वन्द्व र घृणाको वातावरण पूर्णरूपमा हट्न नसकिएको तथ्यलाई हृदङ्गम गर्दै समुदाय र व्यवसायीहरु साझा शान्तिपूर्ण भविष्यका लागि अघि बढ्नुपर्छ ।

काठमाडौं महानगरपालिका सहित कागेश्वरि नगरपालिका ,गोकर्णेश्वर नगरपालिका ,चन्द्रागिरि नगरपालिका ,नागार्जुन नगरपालिका ,बुढानिलकण्ठ नगरपालिका को सहकार्य र सहभागिताले काठमाडौ महोत्सवको महत्त्व स्थापित गराएको छ। काठमाडौ महानगर पालिकाले एक वडा एक नमुना उद्धम कार्यक्रम सञ्चालन गरेर स्थानीय अवसरको उपयोग गर्दै महानगरका अधिकांश वडाहरुमा उद्धमीहरु सृजना गरेको र त्यहा उत्पादित वस्तुहरु पनि प्रदर्शनीमा राखेको तथ्यले आत्मनिर्भर अर्थतन्त्रका लागि प्रयास भइरहेको बुझ्न सकिन्छ ।साथै अन्य नगरपालिका हरुले पनि उत्पादन गरेका सामग्री हरुको प्रदर्शन गरेकोले उद्धमी र महानगरपालिका बीचको सम्बन्ध उपलब्धिमुलक बन्ने स्पष्ट हुन्छ।द्वन्द्व व्यवस्थापन तथा शान्ति स्थापनाका लागि समेत काठमाडौं महोत्सव ले स्थानीय सरकार र नीजि व्यवसायी हरुलाइ एक ठाउमा ल्याउदै दिगो शान्ति का लागि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउन सक्नेछ ।संस्कृति ,स्वराज्य र समाजवादको सफल अभ्यास गर्दै जेनजी नयाँ पुस्ताहरुलाइ समेत व्यावसायिक महत्त्व बुझाउन

निम्न कार्यक्रमहरुमा आफ्नो मातहतका व्यवसायीहरुलाइ गोलबन्द गर्दै सम्पुर्ण शान्तिका लागि नेतृत्व गर्नुपर्नेछ ।
1. द्वन्द्व रुपान्तरण र शान्ति स्थापनामा धर्म तथा अध्यात्मिक क्षेत्रको भूमिका : ।माओवादी द्वन्द्वलाई शान्तिपूर्ण रुपान्तरण गर्न गरिएको अनुसन्धानका आधारमा दिगो शान्तिका लागि व्यावसायीहरुले सहकार्य गर्दै समुदायको सहयोगमा आफ्नो क्षेत्र शान्ति बनाइ राख्न पर्छ।३६५ दिननै शान्ति दिनका रुपमा मनाउँदै आर्थिक समृद्धि मा अघि बढ्न निम्न कार्य प्रारम्भ गर्नु पर्छ।
क) स्थानीय सम्पदा तथा धार्मिक स्थलको संरक्षण र दैनिक धार्मिक गतिविधिलाई निरन्तरता दिदै सहभागी जनाउने ।
ख) स्कुल/ कलेजका बिद्यार्थीहरु संग मासिक अन्तरक्रिया ,छलफल आयोजना गर्ने ।व्यावसायिक पहलका बिषयमा तयार गरेको कार्यपत्र तथा भिडियो प्रदर्शन गर्दै व्यावसायिक योगदानका बारे चर्चा गर्ने ।
ग) स्थानीय तह: कार्यसम्पादन तथा सुशासन बिषयमा स्थानीय सरकार संग सहकार्य गर्दै सुशासनका लागि भएको प्रयासबारे जानकारी लिने ।व्यवसायीहरुले तिरेको करहरु कहाँ कसरी सदुपयोग भएको छ? जानकारी लिदै सुशासनमा सहयोग गर्ने आश्वासन दिने।
घ) न्यायिक समिति र स्थानीय सरकार : मेलमिलापको मार्गचित्र बिषयमा उपमेयर/ उपाध्यक्षको नेतृत्वमा प्रवचन,अन्तरक्रिया आयोजना गर्ने ।समाजमा शान्ति र मेलमिलापका लागि स्थानीय सरकार ,जनप्रतिनिधि ,धार्मिक समुदाय,युवा पुस्ता,तथा शिक्षकहरुलाइ जिम्मेवार बनाउने ।
काठमाडौंमा अबस्थित श्रीपशुपतिनाथ ,स्वम्भुनाथ,बौद्धनाथ,कुमारी ,भैरब,अष्टमात्रिका,गुहेश्वरी,गोरखनाथ,अजिमा,लगायतका विश्वप्रसिद्ध स्पर्शनीय तथा अस्पर्शनिय सम्पदाहरुको महत्त्व झल्कने पुस्तक प्रकाशन समेत गर्दै सांस्कृतिक महानगरका रुपमा स्थापित गराउन पहल गर्नुपर्नेछ ।