काली-मोदीको काँखदेखि बन्जीको थ्रिलसम्म: हिमाल नियाल्ने पुलहरूको सहर ‘कुश्मा’

✍️ टीकाराम रेग्मी

पर्वत जिल्लाको सदरमुकाम कुश्मा बजार प्रकृति र साहसिक पर्यटनको यस्तो अनुपम सङ्गम हो, जहाँ पाइलैपिच्छे विस्मय र अध्यात्मको गहिरो अनुभूति हुन्छ। पवित्र कालीगण्डकी र मोदी नदीको हुर्रिएको बहावको काँखमा अवस्थित यो सहर आज विश्वभर ‘पुलहरूको सहर’ र साहसिक खेलको मुख्य केन्द्रका रूपमा उदाइरहेको छ। कुश्माको क्षितिजमा आँखा डुबाउँदा संसारकै सातौं अग्लो धौलागिरी हिमाल, कुमारी थुम्को माछापुच्छ्रे (Fishtail), र विशाल अन्नपूर्ण हिमश्रृङ्खला चाँदीझैं चम्किरहेका देखिन्छन्। विहानको सुनौलो सूर्योदयसँगै यी हिमालको छायाँ जब कालीगण्डकी र मोदी नदीको कञ्चन पानीमा पौडिन्छ, तब कुश्मा एउटा ज्युँदो क्यानभास जस्तै जीवन्त बन्छ।

यस क्षेत्रको सबैभन्दा ठूलो पर्यटकीय आकर्षण भनेकै कालीगण्डकीको गहिरो खोंचमाथि बनेका अग्ला र लामा झोलुङ्गे पुलहरू हुन्। कुश्मा–ज्ञादी र कुश्मा-मुडिकुवा पुल मात्र होइन, पाङ जोड्ने प्रसिद्ध बागलुङ-पर्वत फुटब्रिज (गण्डकी गोल्डेन ब्रिज) मा उभिएर हिमाल हेर्नुको छुट्टै आनन्द छ। यही खोंचको माथि ‘द क्लिफ नेपाल’ ले निर्माण गरेको विश्वकै दोस्रो अग्लो बन्जी जम्प (Bungee Jump), स्काई साइक्लिङ र स्विङले साहसिक पर्यटनप्रेमीहरूलाई कुश्मातर्फ चुम्बकझैं तानिरहेको छ। बन्जी जम्प गर्दा हावाको बेगसँगै कालीगण्डकीको खोंचतिर हुत्तिँदाको त्यो थ्रिल (Adrenaline Rush) र मुटुको ढुकढुकी संसारकै अनौठो अनुभवमध्ये एक हो। साहसिक खेलको यो रोमाञ्चकता सकिएपछि मोदी नदीको किनारमा पाइने स्वादिष्ट र स्थानीय रैथाने माछा (Modi River Fish) को परिकारले पर्यटकहरूको भोक र थकानलाई एकैक्षणमा मेटाइदिन्छ।साहसिक यात्रा र स्वादको यो तृप्तिपछि कुश्माको आध्यात्मिक यात्रा सुरु हुन्छ।

कालीगण्डकीकै किनार नजिकै रहेको रहस्यमयी र धार्मिक महत्त्वको गुप्तेश्वर गुफा (भालुडुलु) र यसकै नजिकै भूमिगत जलप्रपात लुकाएर बसेको अल्पेश्वर गुफाले भू-गर्भ पर्यटनको अनुपम उदाहरण पेश गर्छन्। कुश्माबाट पुल तरेर पाङतर्फ लाग्दा पौराणिक लोककथा जीवन्त भएर आउँछन्। माता पार्वतीको जन्मथलो मानिने पाङको पार्वती गुफा र ऐतिहासिक ठुलीपोखरी तथा रैथाने किम्वदन्ती बोकेको बाटुलेचौरको देवी मन्दिरले यहाँको सांस्कृतिक ओजलाई दर्शाउँछन्। पाङकै पोपाल क्षेत्रमा पर्यावरण र धर्मलाई जोडेर रोपिएका १०८ धार्मिक वृक्ष/बिरुवाहरू (बर, पिपल, स्वामी, बेल आदि) ले पर्या-पर्यटन (Eco-tourism) र आध्यात्मिक शान्तिको एउटा नयाँ अनुभूती गराउँछन्, जहाँ हिमाललाई साक्षी राखेर मानिसहरू ध्यान र योगमा लीन हुन सक्छन्।

🚀 यो क्षेत्रलाई थप आकर्षक र ब्रान्डिङ गर्न अब के गर्ने?

१. एकीकृत एड्भेन्चर-आध्यात्मिक सर्किट (Adventure-Spiritual Circuit): द क्लिफमा बन्जी जम्प खेल्न आउने साहसिक पर्यटकहरूलाई मोदी नदीको माछा स्वाद टुर, गुफा भ्रमण, र पाङको १०८ बिरुवा उद्यान हुँदै पार्वती गुफासम्म पुग्ने १ दिने ‘सिङ्गल प्याकेज’ स्थानीय एजेन्सीहरूले अनिवार्य लागू गर्नुपर्छ।

२. काली-मोदी रिभरफ्रन्ट र माछा प्रवर्द्धन: मोदी र कालीगण्डकी नदीको सङ्गम क्षेत्रमा व्यवस्थित विसाउनी (Riverfront) बनाउने र स्थानीय माझी समुदायसँग मिलेर जैविक र रैथाने माछाका परिकार पाइने ‘कुश्मा फिस भिलेज’ (Kushma Fish Village) को अवधारणा विकास गर्ने।

३. हिमालयन भ्यु ट्रेल (Panoramic Trail): पाङको पोपाल र ठुलीपोखरीका उच्च डाँडाहरूमा अन्नपूर्ण, धौलागिरी र माछापुच्छ्रे हिमाल स्पष्ट देखिने गरी अत्याधुनिक टेलिस्कोपसहितको ‘माउन्टेन भ्यु पोइन्ट’ र सेल्फी पार्कहरू निर्माण गर्ने।

४. डिजिटल र ‘पार्वती जन्मभूमि’ ब्रान्डिङ: यो सम्पूर्ण रुटलाई समेटेर एउटा आकर्षक भिडियो वृत्तचित्र बनाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा “The Land of Caves, Canyons & Peaks” (गुफा, खोंच र हिमालको देश) का रूपमा प्रवर्द्धन गर्ने।