आर. एस. क्षेत्री
राष्ट्रको वास्तविक परिवर्तन केवल सरकार ढालेर, प्रधानमन्त्री फेरेर वा सत्ताको अनुहार परिवर्तन गरेर सम्भव हुँदैन। देशमा युग परिवर्तन गर्ने हो भने राजनीतिक स्वार्थभन्दा माथि उठेर राष्ट्रिय अस्तित्व, राष्ट्रिय एकता, स्वाधीनता र नेपाली जनताको भविष्यलाई केन्द्रमा राख्न आवश्यक छ।
दुर्गा प्रसाईं र भरत दाहालजस्ता व्यक्तिहरूले उठाएका राजनीतिक तथा राष्ट्रिय मुद्दाहरूलाई पनि यही दृष्टिकोणबाट मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ। उनीहरूका विचार, अभियान र अभिव्यक्तिको समर्थन वा विरोध गर्नुभन्दा पहिले एउटा गम्भीर प्रश्न सोध्नुपर्छ— के यी प्रयासहरू राष्ट्रको दीर्घकालीन परिवर्तनका लागि हुन्, कि केवल सरकार ढाल्ने र सत्ता समीकरण बदल्ने राजनीतिक खेलका लागि?
यदि कुनै अभियानको अन्तिम उद्देश्य सरकार गिराउनु मात्र हो भने त्यसले देशको संरचनागत समस्या समाधान गर्न सक्दैन। सरकार परिवर्तन हुनु र व्यवस्था सञ्चालन गर्ने सोच, नीति तथा संस्थागत संरचनामा परिवर्तन आउनु फरक कुरा हुन्। एउटा सरकारको ठाउँमा अर्को सरकार आए पनि भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, राजनीतिक अस्थिरता, आर्थिक परनिर्भरता र राष्ट्रिय स्वार्थमाथिको सम्झौता यथावत् रहेमा जनताले वास्तविक परिवर्तनको अनुभूति गर्न सक्दैनन्।
आज नेपाललाई आवश्यक परेको परिवर्तन व्यक्तिको विरोध वा समर्थनमा सीमित छैन। देशलाई दीर्घकालीन राष्ट्रिय दृष्टिकोण, उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र, रोजगारी सिर्जना, सुशासन, न्यायपूर्ण राज्य व्यवस्था र राष्ट्रिय एकतामा आधारित राजनीतिक संस्कार चाहिएको छ। युवाहरूलाई विदेश पलायन हुन बाध्य बनाउने परिस्थितिको अन्त्य, श्रमिकको सम्मान, किसानको उत्पादनको उचित मूल्य र राज्यका संस्थाहरूको जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्नु नै परिवर्तनको वास्तविक आधार हो।
दुर्गा प्रसाईं, भरत दाहाल वा अन्य कुनै पनि राजनीतिक अभियन्ताले राष्ट्र परिवर्तनको आवाज उठाउँछन् भने उनीहरूको अभियानको मूल्याङ्कन स्पष्ट नीति, ठोस कार्यक्रम, संवैधानिक मार्ग र परिणामका आधारमा हुनुपर्छ। उनीहरूलाई कसैको सत्ता स्वार्थ पूरा गर्ने माध्यम बनाउनु पनि हुँदैन, न त प्रमाण र तथ्यको आधारबिना कसैलाई दोषी ठहर गर्नु उचित हुन्छ। व्यक्तिभन्दा विचार, नाराभन्दा कार्यक्रम र क्षणिक उत्तेजनाभन्दा दीर्घकालीन राष्ट्रिय हित महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
नेपाललाई केवल सरकार परिवर्तन गर्ने आन्दोलन होइन, राष्ट्र निर्माण गर्ने अभियान चाहिएको छ। यस्तो अभियानले सत्ता कसले प्राप्त गर्छ भन्ने प्रश्नभन्दा देश कसरी समृद्ध बन्छ, राष्ट्रिय एकता कसरी बलियो हुन्छ र नेपाली जनताको भविष्य कसरी सुरक्षित हुन्छ भन्ने प्रश्नलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
हामीले बुझ्नुपर्ने कुरा के हो भने इतिहासमा परिवर्तनका नाममा धेरै आन्दोलन भएका छन्, तर हरेक आन्दोलनले अपेक्षित परिणाम दिन सकेको छैन। त्यसैले अबको कुनै पनि राष्ट्रिय अभियान भावनात्मक नारामा मात्र सीमित हुनुहुँदैन। त्यसमा स्पष्ट लक्ष्य, व्यावहारिक योजना, जिम्मेवार नेतृत्व र जनताप्रति जवाफदेहिता हुनुपर्छ।
राष्ट्रको युग परिवर्तन गर्ने हो भने व्यक्तिलाई प्रयोग गरेर सरकार ढाल्ने होइन, जनतालाई सचेत बनाएर राष्ट्र निर्माण गर्ने बाटो रोज्नुपर्छ। राजनीतिक नेतृत्व परिवर्तन हुन सक्छ, सरकार परिवर्तन हुन सक्छ, तर राष्ट्रिय हित, जनताको अधिकार र देशको दीर्घकालीन भविष्य कुनै पनि व्यक्तिको सत्ता स्वार्थभन्दा माथि हुनुपर्छ।
यही नै आजको मूल प्रश्न हो-हामीलाई केवल सरकार परिवर्तन चाहिएको हो कि नेपालको भविष्य परिवर्तन गर्ने राष्ट्रिय अभियान?
राष्ट्रको अस्तित्व, राष्ट्रिय एकता र युवाको भविष्य नै हाम्रो अन्तिम लक्ष्य हुनुपर्छ।
लेखक युनाइटेड नेपालका संयोजक हुन् ।
हामी क्षमा चाहन्छौं यो पोस्ट धेरै पुरानो भएको ले कमेन्ट बक्स बन्द गरेको छौं |